อิสลามานุวัตรองค์ความรู้

       ในมาเลเซียโดยเฉพาะในสถาบันการศึกษา ต่างมีการนำทฤษฎีของนักคิดมุสลิมมาใช้ในการกำหนดหลักสูตรและทิศทางของนัก ศึกษาทีควรจะเป็น และสิ่งที่เป็นที่เห็นพ้องกันในบรรดานักวิชาการและได้นำมาใช้ในหลักสูตรการ เรียนการสอนในสถาบันการศึกษานั่นก็คือ แนวคิดอิสลามนุวัตรองค์ความรู้ หรือ Islamization of knowledge
 
       ฐานคิด นี้มีรากเหง้าอยู่ที่ การแยกแยะแนวคิดที่สวนทางกับแนวทางของอิสลามซึ่งปะปนกันอย่างแยกไม่ออกใน ปัจจุบันออกมาให้เห็นกันอย่างเด่นชัด และนำสิ่งที่ไม่ขัดแย้งกับหลักการนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุดซึ่งจะเป็น ฐานในการผลิตนักวิชาการรุ่นใหม่ให้มีโลกทัศน์แบบอิสลาม
 
       แนวคิด นี้มีเป้าหมายเพื่อสร้างองค์ความรู้ของมุสลิมให้สอดคล้องกับอิสลาม โดยผ่านกระบวนการต่างๆจนผลิตออกมาเป็นตำราซึ่งปราศจากแนวคิดที่นอกลู่อิสลาม เพื่อ ให้นักศึกษามีความชัดเจนกับตัวเอง และไม่ขัดแย้งกับตัวเองเวลาเรียนและศึกษาศาสตร์ต่างๆในปัจจุบันซึ่งถูกกล่อม เกลาไปด้วยวิธีคิดและวัฒนธรรมต่างๆ ตลอดจนผลประโยชน์ทางการเมืองของพวกจักรวรรดินิยม ตัวอย่าง ที่เด่นชัด เช่นในมหาวิทยาลัยมุสลิม อาลีการ์ ที่อินเดีย เมาลานาเมาดูดีย์(ในสมัยของท่านในยุคภายใต้อาณานิคมอังกฤษ) เคยกล่าวว่า อาลีการ์เป็นสถาบันที่ผลิตนักวิชาการมุสลิมที่มีความคิดหลากหลาย (ตั้งแต่แนวซ้ายตกขอบจนถึงขวาสุดโต่ง มาร์กซิสต์ คอมมิวนิสต์ และเสรีประชาธิปไตย) แต่มีนักคิดหัวอิสลามอยู่น้อยจึงเกิดปัญหาตามมาว่า มุสลิมเองนี่แหละที่เผยแพร่ความคิดอื่นที่ไม่ใช่อิสลาม
 
       จริงๆแล้วผู้เขียนตั้งข้อสังเกตว่า แนวคิดนี้ (Islamization of Knowledge) มีมาแต่เดิมในตัวนักวิชาการมุสลิมเอง ครั้นมาภายหลังประเทศมุสลิมต่างๆต้องตกอยู่ภายใต้อาณานิคม บวกกับความอ่อนแอในทุกด้าน (ตั้งแต่ความศรัทธา ด้านการเมือง เศรษฐกิจ การศึกษา และสังคม) ที่ลดน้อยถอยลง จึงทำให้องค์ความรู้ของมุสลิมถูกทำลายและครอบงำไปด้วยโลกทัศน์แบบตะวันตก ซึ่งบ่อยครั้งนักวิชาการตะวันตกเองพยายามยัดเยียดให้เป็นองค์ความรู้สากล
 
       เพราะฉะนั้นแนวคิดนี้จึงเท่ากับว่า มาชำระล้างสิ่งแปลกปลอมที่ติดอยู่โดยที่เจ้าของไม่รู้ตัว ที่มากับกระบวนการของการเรียน การศึกษาค้นคว้าของผู้คนในยุคสมัยนี้
 
       ปราชญ์ ชาวมาเลย์ ซัยยิด มูฮำมัด นากีบ อัลอัตตัส ได้ให้คำนิยามการศึกษาว่า เป็นสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่ถูกนำมาใส่ในตัวมนุษย์ทีละน้อยอย่างต่อเนื่อง และ ให้คำนิยาม อิสลามนุวัตรองค์ความรู้ ว่าเป็น การนำความรู้ออกจากการอธิบายที่มีพื้นฐานความคิดจากเซ็คเคียวลาร์ทั้งความ หมายและการแสดงความเห็น
 
       จริงๆ แล้วมีนักวิชาการพูดถึงเรื่องนี้หลายคนนอกจากอัลอัตตัส เช่น อิสมาอีล อัล ฟารุกี อบูสุลัยมาน เชคยาฟัร อิดรีส และคนอื่นๆ แต่ในครั้งนี้จะขอกล่าวถึงแต่เพียงข้อเสนอของอัตตัส
 
       อัตตัส กล่าวว่า เป้าหมายของการแสวงหาความรู้ในอิสลามก็เพื่อที่จะเป็นคนดี ไม่ใช่แค่เป็นพลเมืองดีเช่นรัฐเซคเคียวลาร์ ฉะนั้นระบบการศึกษาต้องสะท้อนตัวตนของมนุษย์ไม่ใช่รัฐ
 
        มหาวิทยาลัย ในสมัยนี้ไม่ได้สะท้อนตัวตนของมนุษย์แต่สนองตอบความต้องการของรัฐ อารยะธรรมตะวันตกหรืออารยะธรรมอื่นๆในอดีตไม่เคยมีบุคคลที่เป็นต้นแบบในการ ใช้ชีวิต ตลอดจนให้ความรู้และวิถีปฏิบัติที่ถูกต้องดีงามเท่าของอิสลามที่มีนบีมูฮำ มัด (ขอความสันติจงมีแด่ท่าน) เป็นแบบอย่างซึ่งมีความเป็นสากลและความสมบูรณ์แบบในตัวมนุษย์
 
       เพราะฉะนั้นการสร้างระบบการศึกษาของมุสลิมควรเน้นที่การพัฒนามนุษย์ให้มีความ สมบูรณ์แบบตามแบบอย่างของท่านนบีทั้งในเรื่องความรู้และการปฏิบัติ
 
        อัลตัสแบ่งความรู้เป็นสองส่วนที่ควรทำเป็นระบบการศึกษาของมุสลิม(ในปัจจุบัน) 1.ฟัรดูอัยนฺ 2. ฟัรดูกีฟายะฮฺ
 
ฟัรดูอัยนฺ      1. การเรียนอัลกุรอาน (ท่องจำ,ตัฟซีร,ตะวีล)
                2. ซุนนะฮฺ : ชีวิตของท่านนบี, ประวัติศาสตร์บรรดานบีคนก่อนๆ, ฮะดีษและการสืบสายรายงาน
                3. ชารีอะฮฺ: กฎหมาย, หลักปฏิบัติศาสนา (อิสลาม, อีมาน, เอี๊ยะซาน)
                4. เตาฮีด
                5. ตะเซาวุฟ
                6. ภาษาศาสตร์: ภาษาอาหรับ หลักไวยากรณ์ วรรณกรรม
ฟัรดูกีฟายะฮฺ 1. มนุษยศาสตร์ และสังคมศาสตร์
                        2. วิทยาศาสตร์บริสุทธิ์
                  3. วิทยาศาสตร์ประยุกต์
                  4. เทคโนโลยี

        ในส่วนฟัรดูกีฟายะฮฺแต่ละศาสตร์ต้องได้รับการนำเสนอในมุมมองอิสลามควบคู่ไปกับการ อธิบายทฤษฎีที่มีอยู่เพื่อให้เกิดความชัดเจน ซึ่งจะเกี่ยวข้องกับมนุษยศาสตร์ และสังคมศาสตร์เสียส่วนใหญ่ แต่สำหรับวิทยาศาสตร์ในบางกรณี (กรณีที่การอธิบายใช้ทฤษฎีในการอธิบาย) เช่น ทฤษฎีวิวัฒนาการของชาร์ล ดาวิน อิสลามมีความเห็นอย่างไร
 
        ผู้เขียนมีความเชื่อมั่นว่าด้วยหลักสูตรที่มีเป้าหมายเพื่อพัฒนามนุษย์ทั้งภาย ในและภายนอกดังเช่นข้อเสนอข้างต้นนี้ของอัตตัส อาจทำให้หลายคนกลับมาตระหนักในเรื่องระบบการศึกษาของเราว่าเราได้บรรลุเป้า หมายเพียงใด เราสร้างให้เด็กของเราเป็นมุสลิมที่ดีหรือเปล่า เพราะการสร้างคนๆหนึ่งให้ดี ก็เท่ากับสร้างเมืองเมืองหนึ่งที่แข็งแรง และมีรากฐานที่มั่นคง