ข้อพิเศษของเศรษฐศาสตร์อิสลาม (3)

       3.การควบคุมดูแล 2 ด้าน : เมื่อมีการวางระบบพื้นฐานและตัวบทกฎหมายใดๆที่มนุษย์สร้างขึ้นในทางปฏิบัติแล้วนั้นก็ต้องการระบบการควบคุมที่ดีเยี่ยม ซึ่งมนุษย์สามารถที่จะทำผิดกฎหมายได้หากว่าขาดการควบคุมและป้องกันที่ดี แต่ทว่าในศาสนาอิสลามนั้นธุรกรรมด้านเศรษฐศาสตร์อิสลามถูกควบคุมคุมด้วยกัน 2 ด้าน คือ การควบคุมโดยมนุษย์ และการควบคุมด้วยตัวเอง โดยที่การควบคุมโดยมนุษย์สามาถพบได้ตั้งแต่ในสมัยหลังการอพยพ ดังที่ท่านนบีมุฮัมมัดศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ได้ควบคุมและดูแลตลาดด้วยตัวของท่านเอง และเมื่อท่านได้พิชิตเมืองมักกะฮฺก็ได้ส่งคนไปดูแลควบคุมตลาดแทนท่าน และจากจุดนี้เองได้มีการแต่งตั้ง “ผู้ดูแล” เพื่อดูแลและควบคุมธุรกรรมด้านเศรษฐกิจ ตรงกับคำกล่าวที่ว่า “สั่งใช้กันให้ทำความดี ห้ามปรามกันจากสิ่งที่ถูกห้าม” และจากความรู้สึกของมุสลิมต่อสิ่งที่อัลลอฮฺซุบฮานะฮูวะตะอาลาได้ทรงอนุญาตสิ่งหนึ่ง และห้ามปรามในอีกสิ่งหนึ่งนั่นคือการควบคุม (ดูแล) ตนเอง ดังนั้นเราจะเห็นมารยาทของมุสลิมในธุรกรรมด้านเศรษฐกิจเหมือนดังเช่นมารยาทของพวกเขาในการทำอิบาดะฮฺได้มีผู้หนึ่งถามท่านร่อซูลศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ถึงความดี ท่านได้ตอบว่า “ภักดีต่ออัลลอฮเสมือนดั่งท่านเห็นพระองค์ แม้นหากท่านไม่เห็นพระองค์ พระองค์ทรงมองท่านอยู่เสมอ”

        4.การรวมกันระหว่างสิ่งที่ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้กับสิ่งที่เปลี่ยนแปลงได้ : ในเศรษฐศาสตร์อิสลามนั้นมีสิ่งที่ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงและทดแทนด้วยสิ่งอื่นได้ไม่ว่าเวลาหรือสถานที่จะเปลี่ยนแปลง เช่น การห้ามเรื่องดอกเบี้ยและการพนัน การอนุญาตการค้าขายและจากสัญญาอื่นๆอีกมากมาย การคิดอัตราส่วนและปริมาณซะกาต การแจกจ่ายมรดก ซึ่งไม่ใช่ใช่หน้าที่ของผู้หนึ่งผู้ใดที่จะอนุญาตในสิ่งที่ถูกห้ามหรือห้ามในสิ่งที่อนุญาตไว้แล้ว หรือว่าจะเปลี่ยนแปลงบทบัญญัติเช่นในเรื่องซะกาตและมรดก หรือตัวอย่างอื่นๆเช่น ขอบเขตของการลงโทษผู้ที่ขโมยทรัพย์สิน ซึ่งผู้ใดก็ตามไม่สามารถจะมาเปลี่ยนแปลงการลงโทษเป็นชนิดอื่นได้ ในทางตรงกันข้ามอิสลามได้ถูกส่งลงมาเพื่อเป็นศาสนาที่สามารถใช้ได้ในทุกเวลาและทุกสถานที่ ดังนั้นจึงมีความยืดหยุ่นและสามารถเปลี่ยนแปลงได้ในเรื่องของเศรษฐศาสตร์ ซึ่งทำให้สามารถขยายสู่รูปแบบต่างๆและธุรกรรมใหม่ๆ และจากสิ่งนวัตกรรมที่คิดขึ้นมาใหม่ตราบที่ไม่ขัดต่อหลักการที่ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ และเป็นที่รู้กันดีว่าต้นฉบับของอิบาดะฮฺคือการห้ามและต้นฉบับของการค้าขายคือการอนุญาต ดังนั้นอิบาดะฮฺทุกๆสิ่งนั้นเป็นที่ห้ามนอกจากว่ามีหลักฐานบ่งถึงอิบาดะฮฺเหล่านั้น และทุกการค้าขายเป็นที่อนุญาตนอกเสียจากว่ามีหลักฐานใดๆมาห้าม

         ดังนั้นเศรษฐศาสตร์อิสลามจึงถูกทำให้กว้างครอบคลุมการค้าขายชนิดต่างๆ นอกจากดอกเบี้ย การพนัน และกลโกงต่างๆแล้ว เราจะพบเจอฟัตวาที่เปลี่ยนไปตามกาลเวลาและสถานที่ มีผู้กล่าวว่า “นั่นคือความแตกต่างเรื่องเวลาและสถานที่ มิใช่เพื่อการเสี่ยงโชค” สิ่งที่เปลี่ยนแปลงมิได้และสิ่งที่เปลี่ยนแปลงได้ : ข้อพิเศษของเศรษฐศาสตร์อิสลาม ซึ่งการรวมกันระหว่างสองสิ่งที่กล่าวมาตั้งแต่ข้างต้นนั้นเป็นข้อพิเศษของเศรษฐศาสตร์อิสลามเท่านั้น โดยสิ่งที่เศรษฐศาสตร์แนวคิดอื่นไม่มีคือ สิ่งที่เปลี่ยนแปลงไม่ได้ จะมีก็แต่สิ่งที่เปลี่ยนแปลงได้ (ยืดหยุ่น) ตามกาลเวลาเท่านั้น