ความหวังที่หายไปของผู้ถูกกักขังในกวนตานาโม

        เมื่อ Ayman al-Shurafa ถูกนำไปยังค่ายกักกันกวนตานาโม ห่างไปจากชิคาโกเล็กน้อยมีการประกาศของนายบารัค โอบามา ซึ่งในขณะนั้นโอบามาเป็นวุฒิสมาชิกอายุน้อยจากอิลลินอย์ โอบามาประกาศว่าเขาจะเป็นประธานาธิบดีในปี 2007 เขาจะปิดค่ายกักกันกวนตานาโม ซึ่ง Ayman al-Shurafa ชาวปาเลสไตน์ใช้เวลากว่า 5 ปีในเรือนจำ และไม่เคยได้รับความชัดเจนในการปล่อยตัวในสมัยคณะบริหารของนายจอร์ช บุช ซึ่งเป็นประธานาธิบดีในขณะนั้น

        เกือบสองปีต่อมาโอบามาเป็นประธานาธิบดี และอย่างที่โอบามาเคยกล่าวไว้ เขาจะปิดค่ายกักกันแห่งนี้ โดย Ayman al-Shurafa อายุ 34 ปียังคงเป็นผู้ถูกกักขังของกองทัพเรือสหรัฐ ทั้งๆที่ al-Shurafa ควรจะเป็นหนึ่งผู้ถูกกักขังอันดับแรกๆที่จะต้องได้ออกไปจากที่แห่งนี้

        แต่เพนตากอนอ้างว่าจะไม่ปล่อยตัว al-Shurafa จนกว่าเขาจะต้องไม่มีพฤติกรรมการคุกคามสหรัฐ

        ในโลกพิเศษอย่างค่ายกักกันอ่าวกวนตานาโม ความถูกต้องทางกฏหมายและการยอมรับผิดเป็นเพียงส่วนหนึ่งของเรื่องที่แต่งขึ้น กรณีของ Ayman al-Shurafa ช่วยอธิบายได้ว่าทำไม หกเดือนหลังจากคำสั่งปิดเรือนจำกวนตานาโม โอบามา แต่คำสั่งดังกล่าวกลับสามารถดำเนินการได้เพียงเล็กน้อยเท่านั้น มีผู้ถูกกักขังเพียง 11 คน จาก 242 คน ได้รับอิสระจากคำสั่งดังกล่าว

        al-Shurafa เป็นชาวปาเลสไตน์ ที่เกิดและเติบโตในซาอุดิอาระเบีย ครอบครัวของและเพื่อนของ al-Shurafa อาศัยอยู่ในเจดดะห์ แต่รัฐบาลซาอุปฏิเสธที่จะให้ al-Shurafa กลับมายังประเทศแผ่นดินเกิด ด้วยข้ออ้างว่า al-Shurafa ไม่ใช่ชาวซาอุและไม่มีที่อยู่อาศัยที่ถูกต้องในประเทศนี้

        al-Shurafa บอกว่า เขายินดีที่จะอยู่ในดินแดนปาเลสไตน์ แต่รัฐก่อกการร้ายอิสราเอลจะไม่ยอมให้เขาเข้าไป

ไร้สัญชาติ
        al-Shurafa กลายเป็นคนไร้สัญชาติเพราะตราประทับจากกวนตานาโม ทั้งๆที่ al-Shurafa ไม่เคยได้ถูกตัดสินว่ากระทำความผิด

        al-Shurafa มีความต้องการอย่างสิ้นหวังที่จะกลับไปยังครอบครัวในซาอุดิอาระเบีย แต่มันไม่ใช่เรื่องง่ายๆ ขณะที่เขาไม่สามารถติดต่อกับญาติๆ ของเขาที่นั่นได้เลย

        ลักษณะที่กลืนไม่เข้าคายไม่ออกของ Ayman al-Shurafa ไม่ใช่เรื่องแปลก เพราะพี่น้องมุสลิมอีกประมาณ 60 คน จาก 229 คนก็ไม่สามารถกลับไปยังประเทศบ้านเกิดของตนเองได้เช่นกัน ขณะที่บางคนไม่ได้รับการต้อนรับจากรัฐบาลของเขาเอง

        ในปี 2007 Abdullah bin Omar al-Hajji ผู้ถูกกักขังในตานาโมชาวตูนีเซียถูกส่งกลับไปยังตูนิเซีย ซึ่งไม่ใช่ความต้องการของ Abdullah และเสียงคัดค้านจากทนายของเขา

        Abdullah ไม่ได้อาศัยอยู่ในประเทศมากว่า 20 ปี และแม้ว่า Abdullah จะไม่ได้รับความชัดเจนในสมัยคณะบริหารบุช โดยเขาถูกจับกุมตัวโดยกองกำลังความมั่นคงของรัฐตูนีเซียและถูกนำตัวไปกักขังไว้ โดย Abdullah ยืนยันว่าผู้ที่สอบสวนเขาใส่ความเขาและขู่ว่าจะข่มขื่นภรรยาและลูกสาว ถ้าเขาไม่รับสารภาพในข้อหาการก่อการร้าย

        วันนี้ Abdullah ยังถูกกักขังอยู่ในเรือนจำด้วยความทรมาน ประเทศตูนิเซียยังคงต้องการการกลับไปของชาวตูนิเซียที่เหลืออยู่ในกวนตานาโม

        ไม่น่าแปลกใจเลยที่ไม่มีใครต้องการกลับไป และพวกเขาหวังเพียงการอยู่ในดินแดนที่ปลอดภัยในประเทศที่ยินดีต้อนรับพวกเขา

ทางตันทางการฑูต
        มันง่ายที่จะบอกว่ารัฐบาลโอบามาได้ใช้อำนาจในการกดดันทางการทูตกับประเทศต่างๆ ให้ยอมรับผู้ถูกกักขังเหล่านี้ แต่ความล้มเหลวในข้อตกลงทางความมั่นคงกับประเทศต้นสังกัดเหล่านั้น เป็นเหตุให้พวกเขาถูกทิ้งให้อยู่โดดเดี่ยวกับสิ่งที่พวกเขาไม่ได้ทำ

        ผลลัพท์คือประเทศเล็กๆ ซึ่งได้รับข้อเสนอจากสหรัฐในการรับบุคคลเหล่านี้เข้าไปในประเทศเหล่านั้นเพื่อแลกกับผลประโยชน์จากสหรัฐ

        ความพยายามของโอบามาในการชักชวนประเทศต่างๆให้หยิบยื่นบ้านให้กับผู้ถูกกักขังในกวนตานาโมต้องสะดุดเพราะบรรยากาศการเมืองในสหรัฐ ซึ่งสมาชิกรัฐสภายับยั้งข้อเสนอในการปล่อยตัวพวกเขาออกจาค่ายกักกันแห่งนี้

       หลายๆประเทศยอมรับผู้ถูกกักขังกวนตานาโม ขณะที่สหรัฐปฏิเสธที่จะยอมรับให้อิสระภาพกับคนเหล่านี้ในสหรัฐ นาย Gilles de Kerchove ผู้ประสานงานการต่อต้านการก่อการร้ายในยุโรป เน้นย้ำจุดยืนของยุโรป

       ถ้าประเทศในยุโรปรับนักโทษ เขาเขียนว่า “เราชาว EU หวังให้สหรัฐทำแบบนั้นเช่นกัน ถ้ามันปลอดภัยในการปลดปล่อยพวกผู้ถูกกักขังในยุโรป มันก็ปลอดภัยต่อสหรัฐเช่นเดียวกัน” จากแง่มุมของประเทศต่างๆ หลายๆ ประเทศ มันเป็นลักษณะของคนที่พูดให้คนอื่นทำแต่ตนเองไม่ทำ

บังคับให้ส่งกลับประเทศ
        ทนายของผู้ถูกกักขังที่เหลืออยู่เตือนว่า เมื่อถึงเวลาต้องออกไป โอบามาอาจพยายามส่งพวกเขากลับไปยังประเทศที่พวกเขาจะไม่ปลอดภัย

        นาง Cori Crider ทนายจากองค์กรการช่วยเหลือทางกฏหมายของอังกฤษ ซึ่งเป็นตัวแทนของผู้ถูกกักขังมากกว่า 30 คน กล่าวว่า ความต้องการของคณะผู้บริหารสหรัฐ นั้นไม่ชัดเจนเรื่องความปลอดภัยต่อผู้ถูกกักขังเมื่อพวกเขาได้รับการปล่อยตัวไปแล้ว

       “การปิดกวนตานาโมไม่ได้หมายถึงการส่งพวกเขาลงจากกะทะทอด ลงไปอยู่ในกองไฟ” หล่อนกล่าว

        แต่ความกดดันที่เพิ่มขึ้นในสหรัฐในการให้ย้ายคนออกจากกวนตานาโม เสี่ยงต่อการหาทางออกที่รวดเร็วแต่เป็นทางออกที่สกปรก เช่นในสถานที่ที่เหมือนแอลจิเรียหรือตูนิเซียหรือยิ่งกว่านั้น

        การตั้งรกรากใหม่ไม่ใช่แค่เพียงกำแพงทางการฑูตที่โอบามาต้องประสบ เงื่อนไขต่างๆในการส่งกลับประเทศอย่างตรงไปตรงมาก็ต้องใช้เวลา

        94 ผู้ถูกกักขังที่เหลืออยู่เป็นชาวเยเมน และจำเป็นต้องมีผู้ประสานงานให้กับพวกเขา ในการเดินทางกลับไปยังเยเมนนั้นเป็นทางเลือกหนึ่ง แต่เยเมนถูกระบุโดยองค์การความมั่งคงของสหรัฐว่า เป็นพื้นที่ที่มีประสิทธิภาพในการสร้างฐานปฏิบัติการของอัลกออิดะห์ และนาย Ali Abdullah Saleh ประธานาธิบดีของเยเมนก็เผชิญหน้าอยู่กับการเคลื่อนไหวแบ่งแยกดินแดนในทางใต้

       สหรัฐต้องการให้ผู้ที่ออกจากกวนตานาโมถูกติดตามโดยรัฐบาลเยเมน แต่ Saleh ยังไม่แสดงให้เห็นว่าเขาจะทำอย่างนั้น

       ชาวเยเมนหลายคนในกวนตานาโมมีความสัมพันธ์ร่วมกับชาวซาอุและมีการจัดการต่างๆในริยาด ซึ่งสามารถเป็นกุญแจในการสิ้นสุดการเป็นผู้ถูกกักขังได้ แต่จนถึงทุกวันนี้ ยังไม่มีสิ่งใดเกิดขึ้น พวกเขากำลังรออยู่ในที่ที่ถูกลืมก่อนที่พวกเขาจะสามารถกลับบ้านได้

ความหวังที่เลือนลาง
        ในช่วงกลางของการโต้เถียงทางการเมืองและการฑูตเรื่องการปิดกวนตานาโมนั้นง่ายที่จะลืมว่าความสำคัญของเรื่องนี้คือคนจำนวน 229 คน และนาง Crider กล่าวว่าผู้ถูกกักขังหลายคนสูญเสียความเชื่อมั่นในคำสัญญาของโอบามา

        “หลายคนๆคิดว่าคณะบริหารใหม่จะทำให้ไปถึงแสงที่ปลายทางของอุโมงค์ แต่พวกเขาก็ต้องเริ่มสูญเสียความหวังอีกครั้ง”

        เมื่อเดือนที่ผ่านมา หนึ่งในผู้ถูกกักขังชาวเยเมน นาย Mohammad al-Hanashi ฆ่าตัวตาย

        มันเป็นการฆ่าตัวตายที่เตือนว่าทุกๆวันเรือนจำกวนตานาโมยังคงเปิดอยู่ และเพิ่มต้นทุนทางมนุษย์ต่อระบบที่ตั้งขึ้นบนสิ่งที่แตกต่างจากปกติ แม้ว่าคุณจะพิสูจน์ความบริสุทธ์ได้ คุณก็จะถูกปฏิบัติเหมือนว่าคุณมีความผิด

        หัวใจของความแตกต่างอยู่ที่การขาดกระบวนการในการสิ้นสุดการเป็นผู้ถูกกักขัง มันเป็นสิ่งที่ต้องตัดสินใจ ถ้าเส้นตายในเดือนมกราคมของโอบามาใกล้เข้ามา

        การบรรเทาคือการช่วยเหลือทางกฎหมาย ซึ่งมีสำนักงานตั้งอยู่ที่ลอนดอนซึ่งเป็นตัวแทนของผู้ถูกกักขังกว่า 30 คน ในเรือนจำกวนตานาโม และพื้นที่สอบสวนพวกเขาลับๆของสหรัฐอีกทั่วโลก

รายงานโดย Andrew Wander สำนักข่าวอัลญะซีเราะฮฺ
ปาปิลุส แปล
ทีมข่าวต่างประเทศเรียบเรียง